Współuzależnienie

Konsekwencją uzależnienia od alkoholu jest zjawisko współuzależnienia. Dotyczy ono osób bliskich – najczęściej małżonków, partnerów, dzieci oraz rodziców osób uzależnionych. Współuzależnienie jest stałym wzorcem pewnych relacji i zachowań oraz wyuczonym sposobem radzenia sobie ze stresem, który rozwija się w codziennym funkcjonowaniu z osobą uzależnioną.

Współuzależnienie wynika bezpośrednio z warunków życia partnerów osób uzależnionych. Nie zawsze i nie każdy bliski osoby uzależnionej jest w relacji współuzależnienia.

Czynnikami sprzyjającymi takiej relacji może być:

- zależność emocjonalna i materialna od pijącego partnera,
- słaba pozycja zawodowa osoby współuzależnionej,
- brak wsparcia dalszej rodziny, przyjaciół i bliskich,
- nacisk rodziny i przyjaciół na utrzymanie małżeństwa,
- agresywne zachowanie osoby uzależnionej i przemoc,
- poczucie zagrożenia i brak bezpieczeństwa,
- silny lęk, który przekłada się na całe funkcjonowanie,
- lęk przed zmianą i nowościami w życiu,
- traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa osoby współuzależnionej,
- tendencja do zaprzeczania,
- przywiązanie do stanu posiadania i nieumiejętności pogodzenia się ze stratami,
- zatarcie granic miedzy poczuciem winy i krzywdy,
- niskie poczucie własnej wartości.

Charakterystyka osób współuzależnionych:

1. Mają nierealistyczne przekonanie, że wpływają na przebieg funkcjonowania swojej rodziny i mimo licznych porażek, nie zmieniają tego przekonania.
2. Kontrolują własne uczucia i zachowania, aby osiągnąć zmianę u osoby uzależnionej.
3. Nie potrafią utrzymać stałego poczucia własnej wartości, ponieważ na to poczucie wpływa silnie zachowanie innych ludzi, np. męża alkoholika.
4. Podwyższają swoje poczucie własnej wartości poprzez pomaganie i kontrolę.
5. Stosują system wielu zaprzeczeń, aby utrzymać pozytywną ocenę siebie.
6. Mają tendencje do przyjmowania za własne cudzych potrzeb.
7. Są zmienne emocjonalnie, tłumią negatywne emocje, by za chwilę wybuchać żalem i złością.
8. Doświadczają stanów depresyjnych.
9. Są w nadmiernej czujności i stanie tzw. pogotowia.
10. Stale funkcjonują w niepokoju i stanach lękowych.
11. Często wykonują powtarzalne czynności (kompulsje), aby radzić sobie z lękiem.
12. Doświadczają chorób i zaburzeń psychosomatycznych, mają bóle niewyjaśnionego pochodzenia,
13. Nadużywają rozmaitych leków,
14. Często są ofiarami przemocy fizycznej i psychicznej, mimo to, utrzymują relacje intymne z osobą uzależnioną.


Wraz z osobą uzależnioną cierpią jego najbliżsi, cierpienie to przekłada się na wszystkie obszary funkcjonowania osoby współuzależnionej i jej rodziny. Dostrzeżenie przez nią problemu oraz leczenie pomoże nie tylko osobie współuzależnionej, ale również osobie uzależnionej na drodze do leczenia.

Wsparcie chorego – uzależnionego nie może być oparte na relacji współuzależnienia, gdyż taka relacja jest nieskuteczna. Odpowiednio dobrane metody leczenia dają szanse na wyjście z uzależnienia współmałżonka.